ไฟฟ้าดับครั้งใหญ่ในสเปนและโปรตุเกส – พลังงานหมุนเวียนเป็นต้นเหตุหรือไม่?

เหตุการณ์ไฟดับเกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันหลังจากที่โครงข่ายไฟฟ้าของประเทศทำงานด้วยพลังงานสีเขียวทั้งหมดเป็นครั้งแรกในวันที่ 16 เมษายน 2025 ตามข้อมูลของ Red Electrica ผู้ดำเนินการระบบไฟฟ้าแห่งชาติ

เมื่อช่วงเที่ยงของวันที่ 28 เมษายน 2025 เกิดเหตุไฟฟ้าดับครั้งใหญ่ทั่วสเปน โปรตุเกส และบางส่วนของฝรั่งเศสและอันดอร์รา ส่งผลกระทบต่อโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ เช่น ระบบขนส่ง รถไฟฟ้าใต้ดิน สนามบิน ไฟจราจร และเครือข่ายโทรคมนาคม ผู้คนหลายล้านคนได้รับผลกระทบ โรงพยาบาลต้องใช้เครื่องปั่นไฟสำรอง โรงเรียนและธนาคารบางแห่งในโปรตุเกสต้องปิดบริการ

มีรายงานว่าผู้โดยสารรถไฟใต้ดินและรถไฟหลายคนติดอยู่ในมาดริดและลิสบอน ขณะที่สนามบินนานาชาติของทั้งสองเมืองหลวงและสนามบินอื่นๆ หลายแห่งในสเปนและโปรตุเกสต้องปิดให้บริการ ผู้ดำเนินการระบบไฟฟ้าแห่งชาติของสเปน Red Electrica ระบุใน X ว่าได้เริ่มฟื้นฟูไฟฟ้าในพื้นที่ทางเหนือและใต้ของสเปนแล้ว แต่จะใช้เวลาสักระยะในการกู้คืนโครงข่ายทั้งหมด

Red Electrica กำลังร่วมมือกับบริษัทไฟฟ้ารายใหญ่สองแห่งของสเปน Endesa และ Iberdrola เพื่อตรวจสอบสาเหตุของไฟดับ

เหตุการณ์ไฟดับเกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันหลังจากที่โครงข่ายไฟฟ้าของประเทศทำงานด้วยพลังงานสีเขียวทั้งหมดเป็นครั้งแรกในวันที่ 16 เมษายน 2025 ตามข้อมูลของ Red Electrica ผู้ดำเนินการระบบไฟฟ้าแห่งชาติ

ยังไม่มีข้อสรุปชัดเจนถึงสาเหตุของไฟฟ้าดับครั้งนี้ แต่มีการตั้งข้อสังเกตและทฤษฎีหลายประการ ได้แก่

    •    ความผิดปกติในระบบโครงข่ายไฟฟ้ายุโรป: หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น Red Eléctrica (ผู้ดำเนินการโครงข่ายไฟฟ้าสเปน) และ E-Redes (โปรตุเกส) ระบุว่าเกิดปัญหาในสายส่งแรงสูงระดับยุโรป ทำให้เกิด “การสั่นสะเทือนอย่างรุนแรงในโครงข่ายไฟฟ้า” จนระบบไฟฟ้าของสเปนตัดตัวเองออกจากระบบยุโรป และเกิดการล่มของโครงข่ายโครงข่ายไอบีเรีย (Iberian grid) โครงข่ายไฟฟ้าหลักที่ครอบคลุมพื้นที่คาบสมุทรไอบีเรีย ซึ่งเป็นภูมิภาคทางตะวันตกเฉียงใต้ของทวีปยุโรป ประกอบด้วยประเทศสเปนและโปรตุเกสเป็นหลัก โครงข่ายนี้เชื่อมโยงระบบไฟฟ้าของทั้งสองประเทศเข้าด้วยกัน 

    •    ปัญหาเทคนิคหรืออุปกรณ์: หน่วยงานความมั่นคงทางไซเบอร์ของยุโรป (ENISA) ยังไม่ได้ออกความเห็นหรือแถลงการณ์อย่างเป็นทางการเกี่ยวกับสาเหตุของไฟฟ้าดับครั้งใหญ่ในสเปนและโปรตุเกสในครั้งนี้ จากข้อมูลในข่าวที่มีอยู่ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในสเปนและโปรตุเกสระบุว่าสาเหตุเบื้องต้นน่าจะมาจากปัญหาทางเทคนิคในระบบไฟฟ้าของยุโรป เช่น ความผิดปกติของสายส่งแรงสูง หรือ “ปรากฏการณ์บรรยากาศที่หายาก” มากกว่าการโจมตีทางไซเบอร์ และยังไม่มีรายงานใดระบุว่า ENISA ชี้ว่ามีการโจมตีไซเบอร์เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์นี้

    •    ไฟไหม้สายส่งในฝรั่งเศส: บริษัทไฟฟ้าแห่งชาติของโปรตุเกส (REN) เปิดเผยว่า เกิดเหตุไฟไหม้บริเวณภูเขา Alaric ทางตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส เหตุการณ์นี้สร้างความเสียหายให้กับสายส่งไฟฟ้าแรงสูงที่เชื่อมระหว่างเมือง Perpignan และเมือง Narbonne ทางตะวันออกของฝรั่งเศส ซึ่งอาจเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เกิดไฟฟ้าดับเป็นวงกว้างในคาบสมุทรไอบีเรีย (สเปนและโปรตุเกส)

    •    ผลกระทบจากพลังงานหมุนเวียน: มีผู้เชี่ยวชาญบางรายตั้งข้อสังเกตว่า สเปนพึ่งพาพลังงานหมุนเวียนสูง (กว่า 56% ของไฟฟ้าทั้งหมด โดยมากเป็นลมและแสงอาทิตย์) เมื่อไม่มีลมหรือแสงแดดเพียงพอ ระบบจะขาด “inertia” (แรงเฉื่อยจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าแบบหมุน เช่น โรงไฟฟ้าก๊าซหรือถ่านหิน) ซึ่งช่วยรักษาเสถียรภาพความถี่ไฟฟ้า หากเกิดความผิดปกติในโครงข่าย ระบบที่มี inertia ต่ำจะรับมือได้ยากขึ้น อาจทำให้เกิดการล่มเป็นวงกว้างได้.อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าพลังงานหมุนเวียนเป็นต้นเหตุโดยตรง ของไฟฟ้าดับครั้งนี้ เพียงแต่ระบบที่พึ่งพาพลังงานหมุนเวียนสูงอาจมีความเปราะบางต่อความผิดปกติในโครงข่ายมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อขาดแหล่งพลังงานที่สร้าง inertia

พลังงานหมุนเวียนอาจมีส่วนทำให้ระบบไฟฟ้ามีความเปราะบางมากขึ้น แต่ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าเป็นสาเหตุหลักของไฟฟ้าดับครั้งนี้ ความผิดปกติในโครงข่ายไฟฟ้ายุโรปและปัจจัยทางเทคนิคยังคงเป็นข้อสันนิษฐานสำคัญ อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์ไฟฟ้าดับครั้งนี้ถือเป็นกรณีศึกษาสำคัญในการบริหารจัดการระบบไฟฟ้า เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดไฟดับในวงกว้างซึ่งส่งผลกระทบต่อประชาชนจำนวนมากหรือก่อให้เกิดอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินในอนาคต

ที่มา

- https://www.reuters.com/world/europe/large-parts-spain-portugal-hit-by-power-outage-2025-04-28/
- https://edition.cnn.com/2025/04/28/europe/spain-portugal-power-outages-intl/index.html
- https://www.dailymail.co.uk/news/article-14655733/How-huge-Spain-blackout-struck-days-grid-ran-entirely-green-power-time.html
- https://www.theguardian.com/environment/2025/apr/29/what-caused-the-blackout-in-spain-and-portugal-and-did-renewable-energy-play-a-part