Data Center ในไทย – คุ้มค่าต่อเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมจริงหรือ?

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ได้จุดประกายประเด็นสำคัญในการสัมมนาประจำปีล่าสุด ภายใต้หัวข้อ “Reimagining Thailand's Development Model: ก้าวข้ามโลกเก่า ด้วยโมเดลใหม่ในการพัฒนาประเทศ” โดยเสนอทัศนะเชิงวิพากษ์เกี่ยวกับการลงทุนใน Data Center ของประเทศไทยว่าอาจ "ได้ไม่คุ้มเสีย"

ซึ่งมุมมองนี้ถูกหยิบยกขึ้นมาโดย ดร.พุทธิพันธุ์ หิรัณยตระกูล นักวิชาการ TDRI ที่ได้เน้นย้ำถึงความจำเป็นในการทบทวนนโยบายอุตสาหกรรมครั้งใหญ่ การวิเคราะห์ของ TDRI สวนทางกับกระแสส่งเสริม Data Center ในฐานะโครงสร้างพื้นฐานสำคัญสำหรับเศรษฐกิจดิจิทัลและ AI โดยเสนอแนะให้รัฐบาลและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียพิจารณาถึงต้นทุนแฝงและผลกระทบระยะยาวที่อาจเกิดขึ้นต่อประเทศ ก่อนที่จะเร่งส่งเสริมการลงทุนในอุตสาหกรรมประเภทนี้อย่างเต็มที่ ซึ่งถือเป็นการส่งสัญญาณที่แข็งกร้าวจากหน่วยงานวิชาการชั้นนำของประเทศในการมองไปข้างหน้าถึงโมเดลการพัฒนาที่ยั่งยืนยิ่งขึ้น

เหตุผลหลักที่ TDRI ชี้ว่าการลงทุน Data Center อาจไม่คุ้มค่านั้นมาจากข้อเท็จจริงที่ว่าอุตสาหกรรมนี้มีการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างมหาศาล โดยเฉพาะน้ำและไฟฟ้า ซึ่งอาจส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อสิ่งแวดล้อม และเพิ่มภาระด้านต้นทุนค่าไฟฟ้าของประเทศในระยะยาว นอกจากนี้ ดร.พุทธิพันธุ์ยังชี้ให้เห็นว่าการลงทุนใน Data Center มีอัตราการจ้างงานค่อนข้างต่ำ เมื่อเปรียบเทียบกับการลงทุนในภาคอุตสาหกรรมอื่น ๆ ซึ่งขัดแย้งกับเป้าหมายในการสร้างงานที่มีมูลค่าเพิ่มและยกระดับขีดความสามารถของแรงงานไทย แม้ว่าสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) จะรายงานยอดอนุมัติการลงทุนโดยรวมแตะ 1 ล้านล้านบาทต่อเนื่องเป็นปีที่สาม แต่ TDRI แย้งว่าโมเดลการพัฒนาอุตสาหกรรมแบบเดิมที่พึ่งพาทุนต่างชาติและแรงงานราคาถูกนั้น ไม่ได้ตอบโจทย์ความต้องการของเศรษฐกิจโลกยุคใหม่ และไม่ได้ช่วยเสริมสร้างขีดความสามารถของคนไทยและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับประเทศเท่าที่ควร อุตสาหกรรมที่ใช้ทรัพยากรเข้มข้นแต่จ้างงานน้อยเช่น Data Center จึงอาจไม่ใช่ทางออกที่ดีที่สุดในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจในบริบทปัจจุบัน

ด้วยเหตุนี้ TDRI จึงเสนอแนะให้รัฐบาลพิจารณารื้อนโยบายอุตสาหกรรมครั้งใหญ่ โดยเปลี่ยนทิศทางจากการส่งเสริมอุตสาหกรรมที่ใช้ทรัพยากรเข้มข้นแต่จ้างงานน้อย ไปสู่การลงทุนที่เน้นการสร้างงานที่ดี มีทักษะสูง และก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มต่อเศรษฐกิจในระยะยาว การขับเคลื่อนโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ของประเทศไทยจึงไม่ควรจำกัดอยู่แค่การเพิ่มจำนวน Data Center แต่ควรมองให้รอบด้านถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ต้นทุนพลังงาน และประโยชน์ที่คนไทยจะได้รับอย่างแท้จริง การวิเคราะห์และข้อเสนอแนะของ TDRI ครั้งนี้ถือเป็นสัญญาณสำคัญที่กระตุ้นให้ผู้กำหนดนโยบายและภาคธุรกิจต้องหันมาพิจารณาถึงความยั่งยืนและความคุ้มค่าของการพัฒนาอุตสาหกรรมในอนาคต เพื่อให้ประเทศไทยสามารถก้าวข้ามความท้าทายทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม สร้างโมเดลการพัฒนาที่แข็งแกร่ง เป็นธรรม และสามารถตอบสนองต่อพลวัตของเศรษฐกิจโลกที่เปลี่ยนแปลงไปได้อย่างมีประสิทธิภาพและรอบคอบยิ่งขึ้น