The New Global Arena: ถุงมือยางไทยกับกติกาใหม่ที่ต้องพิชิต

ไทยอันดับ 3 ของโลก แต่พึ่งพาตลาดหลักสูง

ในปี 2024 ไทยเป็นผู้ส่งออกถุงมือยางอันดับ 3 ของโลก รองจากมาเลเซียและจีน ด้วยมูลค่าการส่งออก 1,493 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นร้อยละ 15.44 ของการส่งออกถุงมือยางทั่วโลก สะท้อนบทบาทสำคัญของไทยในห่วงโซ่อุปทานโลก

อย่างไรก็ตาม การส่งออกถุงมือยางของไทยพึ่งพาตลาดสหรัฐฯ และสหภาพยุโรปรวมกันมากกว่าครึ่งหนึ่ง ทำให้มีความเสี่ยงสูงต่อการเปลี่ยนแปลงนโยบายการค้า โดยเฉพาะมาตรการกีดกันทางการค้าและกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้น ซึ่งอาจกระทบต่อการส่งออกของไทยในระยะต่อไป

ภาษีสหรัฐฯ กดดันต้นทุน แข่งขันยากขึ้น

มาตรการ Reciprocal Tariff ของสหรัฐฯ ส่งผลให้สินค้าจากไทยต้องเสียภาษีนำเข้าในอัตรา 19% ใกล้เคียงกับมาเลเซีย (19%) และสูงกว่าเวียดนาม (20%) ขณะที่จีนถูกเก็บภาษีสูงถึง 100% ภายใต้มาตรการ Section 301 ซึ่งจะมีผลตั้งแต่ต้นปี 2569

แม้สินค้าถุงมือยางไทยยังสามารถแข่งขันในตลาดสหรัฐฯ ได้ในระดับหนึ่ง แต่ต้นทุนที่สูงขึ้นทำให้ผู้ประกอบการจำเป็นต้องเร่งกระจายความเสี่ยง หาตลาดใหม่ และลดการพึ่งพาตลาดหลักเพียงไม่กี่ประเทศ

กฎ EUDR: บททดสอบใหญ่ของห่วงโซ่อุปทานไทย

มาตรการ EUDR ของสหภาพยุโรปกำหนดให้สินค้าที่เกี่ยวข้องกับการตัดไม้ทำลายป่า รวมถึงยางธรรมชาติ ต้องสามารถตรวจสอบย้อนกลับแหล่งที่มาได้ และพิสูจน์ว่าไม่ได้มาจากพื้นที่บุกรุกป่าหลังปี 2020 โดยจะบังคับใช้อย่างเต็มรูปแบบภายในปี 2027

ด้วยความที่อุตสาหกรรมถุงมือยางของไทยพึ่งพายางธรรมชาติจำนวนมาก หากไม่สามารถจัดทำระบบ Traceability ได้ครบถ้วนตั้งแต่สวนยาง โรงงานแปรรูป ไปจนถึงการส่งออก อาจถูกปฏิเสธการนำเข้าในตลาดสหภาพยุโรปทันที

คู่แข่งเร่งลงทุนเทคโนโลยี

มาเลเซียยังครองตำแหน่งผู้ส่งออกอันดับ 1 ของโลก จากความได้เปรียบด้านเทคโนโลยีการผลิตอัตโนมัติ (IR4.0) และการสนับสนุนต้นทุนพลังงานจากภาครัฐ ขณะที่จีนเร่งขยายกำลังการผลิตถุงมือไนไตรล์ ใช้ AI และระบบอัตโนมัติควบคุมคุณภาพ ทำให้สามารถแข่งขันด้านราคาได้อย่างรุนแรง ส่วนเบลเยียมอาศัยความได้เปรียบด้านโลจิสติกส์และการเป็นศูนย์กลางการค้าของยุโรป แม้ไม่สามารถผลิตยางธรรมชาติได้เอง

ทางรอดของไทย: ปรับโครงสร้าง-ยกระดับมาตรฐาน

ภาครัฐถูกเสนอให้เร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลด้านการค้า ยกระดับระบบข้อมูลตลอดห่วงโซ่อุปทาน เช่น การพัฒนาระบบ Thailand’s Rubber Trade (TRT) ให้รองรับข้อกำหนด EUDR และกฎถิ่นกำเนิดสินค้า (ROO) ควบคู่กับการเจรจาการค้าเชิงรุกกับสหรัฐฯ และสหภาพยุโรป เพื่อลดแรงกดดันจากมาตรการกีดกันทางการค้า

ขณะที่ภาคธุรกิจจำเป็นต้องเร่งพัฒนาระบบพิสูจน์แหล่งกำเนิดสินค้า (Origin Verification) แยกสายการผลิตตามมาตรฐานตลาด (Dual-Standard Production) และปรับโมเดลธุรกิจจากผู้ขายสินค้าไปสู่การเป็น “Solution Provider” ใช้นวัตกรรม เทคโนโลยี และแนวคิด ESG เพิ่มมูลค่าและสร้างความแตกต่าง

บทสรุป: กติกาการค้าโลกใหม่ไม่ใช่เพียงอุปสรรค แต่เป็นตัวเร่งให้ภาคอุตสาหกรรมถุงมือยางไทยต้อง “ยกระดับทั้งระบบ” จากการผลิตแบบเดิม สู่ห่วงโซ่อุปทานที่โปร่งใส ยั่งยืน และขับเคลื่อนด้วยข้อมูล หากไทยปรับตัวได้ทัน ก็มีโอกาสรักษาฐานตลาดเดิม และขยายสู่ตลาดใหม่ที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพและความยั่งยืนในระยะยาว

ที่มา: สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค. หรือ TPSO)
เป็นหน่วยงานในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงพาณิชย์ ทำหน้าที่เป็น Think Tank หลักในการวางแผน ยุทธศาสตร์ และบูรณาการนโยบายการค้าของประเทศ รวมถึงพัฒนาเครื่องชี้วัดเศรษฐกิจการค้าและเตือนภัยทางการค้า
https://www.tpso.go.th