10 ทักษะผู้นำยุคเศรษฐกิจชะลอตัว

10 ทักษะผู้นำยุคเศรษฐกิจชะลอตัว

Business Leader / กองบรรณาธิการ THE LEADERS

ในยุคที่เศรษฐกิจชะลอตัวและเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ผู้นำธุรกิจต้องก้าวข้ามความท้าทายด้วยทักษะที่มากกว่าการบริหารงานทั่วไป “10 ทักษะผู้นำยุคเศรษฐกิจชะลอตัว” คือบทความที่รวบรวมทักษะสำคัญที่ผู้นำควรมี ไม่ว่าจะเป็นความฉลาดทางอารมณ์ การปรับตัวและความยืดหยุ่น การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ การมองการณ์ไกลและคิดเชิงกลยุทธ์ รวมถึงการตัดสินใจภายใต้ความไม่แน่นอน ทักษะเหล่านี้จะช่วยให้ผู้นำสามารถนำพาองค์กรผ่านวิกฤต สร้างความไว้วางใจให้ทีมงาน และเปลี่ยนความท้าทายให้เป็นโอกาสในการเติบโตอย่างยั่งยืน

 

1. ความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence)

ความฉลาดทางอารมณ์คือความสามารถในการเข้าใจ จัดการอารมณ์ของตนเองและผู้อื่น โดยประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ: การรู้จักตนเอง การควบคุมตนเอง การสร้างแรงจูงใจ ความเข้าอกเข้าใจผู้อื่น และทักษะการอยู่ร่วมกัน[1][2] ผู้นำที่มี EQ สูงสามารถสร้างความไว้วางใจ สื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ และนำทีมผ่านความท้าทายได้ ความฉลาดทางอารมณ์เป็นทักษะหลักที่ผู้นำยุคใหม่ต้องมี โดยเฉพาะในช่วงวิกฤต ผู้นำที่มี EQ สูงสามารถ:

  • รักษาความสงบและมีสติ ในสถานการณ์กดดัน ไม่ตอบสนองอย่างผุดผันที่อาจทำลายความไว้วางใจ

  • ตัดสินใจได้ดีขึ้น โดยรู้จักอคติและตัวกระตุ้นทางอารมณ์ของตนเอง

  • สร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่สนับสนุน ผ่านการสื่อสารที่มีความเข้าอกเข้าใจและการปรากฏตัวอย่างสม่ำเสมอ

การศึกษาพบว่าผู้นำที่มีความฉลาดทางอารมณ์สูงสามารถลดผลกระทบเชิงลบทางอารมณ์จากวิกฤต รักษากำลังใจของพนักงาน และสร้างความยืดหยุ่นขององค์กรในระยะยาว

 

2. การปรับตัวและความยืดหยุ่น (Adaptability and Flexibility)

การปรับตัว (Adaptability) คือความสามารถในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม แนวทาง หรือกลยุทธ์เมื่อสถานการณ์เปลี่ยนไป ในขณะที่ความยืดหยุ่น (Flexibility) หมายถึงความสามารถในการคิดและปฏิบัติงานในหลากหลายวิธี รวมถึงการยอมรับความคิดเห็นที่แตกต่างและการปรับเปลี่ยนแผนเมื่อจำเป็น ในโลกที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ผู้นำต้องสามารถปรับตัวได้อย่างรวดเร็ว ทักษะนี้หมายถึง:

  • การสร้างวัฒนธรรมองค์กร ที่ปรับตัวเข้ากับการเปลี่ยนแปลงและมีความยืดหยุ่นต่อเหตุการณ์ต่างๆ

  • การแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ เมื่อเผชิญกับความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ

  • การยอมรับและปรับกลยุทธ์ เมื่อสถานการณ์เปลี่ยนแปลง

ความยืดหยุ่นนี้ไม่เพียงแต่ช่วยให้องค์กรรอดพ้นจากวิกฤต แต่ยังสามารถเปลี่ยนความท้าทายให้เป็นโอกาสได้

 

3. ทักษะการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ (Effective Communication)

ทักษะการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพสำหรับผู้นำ คือความสามารถในการถ่ายทอดข้อมูล ความคิด และความรู้สึกอย่างชัดเจน ตรงไปตรงมา และเหมาะสมกับสถานการณ์ รวมถึงการรับฟังผู้อื่นอย่างตั้งใจ เพื่อสร้างความเข้าใจร่วมกันและนำทีมไปสู่เป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ การสื่อสารที่ดีเป็นสิ่งสำคัญยิ่งในช่วงเศรษฐกิจชะลอตัว ผู้นำต้องสามารถ:

  • สื่อสารอย่างตรงไปตรงมาและชัดเจน เกี่ยวกับสถานการณ์และความไม่แน่นอน

  • ใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย หลีกเลี่ยงศัพท์เทคนิคที่อาจสร้างความสับสน

  • แสดงความมั่นใจผ่านการแสดงออกและน้ำเสียง เพื่อสร้างความไว้วางใจ

การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพช่วยลดความกังวลและสร้างความมั่นใจให้กับทีมงาน

 

4. การมองการณ์ไกลและคิดเชิงกลยุทธ์ (Strategic Vision and Forward Thinking)

การมองการณ์ไกลและคิดเชิงกลยุทธ์ในภาวะผู้นำคือความสามารถในการกำหนดวิสัยทัศน์ที่ชัดเจน คาดการณ์แนวโน้มและความเปลี่ยนแปลงในอนาคต รวมทั้งวางแผนกลยุทธ์เพื่อนำองค์กรสู่เป้าหมายระยะยาวอย่างยั่งยืน ท่ามกลางความไม่แน่นอนและสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ผู้นำที่ดีต้องสามารถมองเห็นภาพรวมและวางแผนระยะยาว ซึ่งรวมถึง:

  • การรวบรวม กลั่นกรอง และประมวลข้อมูล เพื่อสร้างภาพอนาคตที่ชัดเจน

  • การคาดการณ์แนวโน้มตลาด และเข้าใจความต้องการของลูกค้า

  • การจัดตำแหน่งบริษัทเพื่อความสำเร็จระยะยาว ท่ามกลางความท้าทายในปัจจุบัน

ทักษะนี้มีความสำคัญเพิ่มขึ้นในยุคที่มีการเชื่อมโยงกันทั่วโลกและการเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์

 

5. ภาวะผู้นำแบบปรับตัว (Adaptive Leadership)

ภาวะผู้นำแบบปรับตัว (Adaptive Leadership) คือทักษะของผู้นำในการรับรู้และเข้าใจการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นรอบตัว สามารถปรับเปลี่ยนวิธีการคิด กลยุทธ์ และการปฏิบัติงานให้เหมาะสมกับสถานการณ์ใหม่ๆ เพื่อนำทีมหรือองค์กรฝ่าความท้าทายและบรรลุเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพ ภาวะผู้นำแบบปรับตัวเป็นกลยุทธ์สำคัญในการฟื้นตัวจากวิกฤต โดยมีลักษณะ:

  • การวิเคราะห์สถานการณ์อย่างต่อเนื่อง และติดตามแนวโน้มที่เกิดขึ้น

  • การรักษา DNA ที่ดีขององค์กร ขณะเดียวกันกับการกำจัดสิ่งที่ไม่จำเป็น

  • การสร้างความสามารถใหม่ ที่ช่วยให้องค์กรอยู่รอดและเจริญเติบโตในสภาพแวดล้อมใหม่

 

6. การจัดการการเปลี่ยนแปลง (Change Management)

การจัดการการเปลี่ยนแปลง (Change Management) คือกระบวนการที่ผู้นำใช้เพื่อวางแผน สื่อสาร และดำเนินการปรับเปลี่ยนองค์กรหรือทีมอย่างเป็นระบบ ให้สามารถปรับตัวและรับมือกับการเปลี่ยนแปลงด้านโครงสร้าง กระบวนการ หรือวัฒนธรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพและบรรลุเป้าหมาย ในยุคเศรษฐกิจชะลอตัว การเปลี่ยนแปลงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ผู้นำต้องมี:

  • ความสามารถในการนำทีมผ่านการเปลี่ยนแปลง โดยใช้กรอบการทำงานที่มีประสิทธิภาพ

  • การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง เพื่อเอาชนะความต่อต้านและความเหนื่อยล้าจากการเปลี่ยนแปลง

  • การสร้างแรงจูงใจและมีส่วนร่วม จากทีมในช่วงการเปลี่ยนแปลง

 

7. ความรู้ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Intelligence)

ความรู้ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Intelligence) คือทักษะของผู้นำในการเข้าใจ ใช้ และประยุกต์เทคโนโลยีดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้และปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี เพื่อนำพาองค์กรสู่ความสำเร็จในยุคดิจิทัล ในยุค AI และการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ผู้นำต้องมี:

  • ความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับ AI และเทคโนโลยี เพื่อการตัดสินใจที่มีข้อมูล

  • การแปลงสัญญาณตลาด การใช้เทคโนโลยีและข้อมูลสามารถปรับตัวได้อย่างรวดเร็วก่อนคู่แข่ง

  • การสร้างสมดุลระหว่างการทดลองที่คล่องตัว และระเบียบวินัยทางสถาปัตยกรรม

 

8. การตัดสินใจภายใต้ความไม่แน่นอน (Decision Making Under Uncertainty)

การตัดสินใจภายใต้ความไม่แน่นอน (Decision Making Under Uncertainty) คือทักษะของผู้นำในการเลือกและดำเนินการตัดสินใจโดยไม่สามารถคาดการณ์ผลลัพธ์หรือโอกาสที่จะเกิดขึ้นได้อย่างชัดเจน เนื่องจากขาดข้อมูลหรือมีตัวแปรที่ควบคุมไม่ได้ ผู้นำต้องอาศัยประสบการณ์ การวิเคราะห์ข้อมูลที่มีอยู่ และการใช้วิจารณญาณอย่างมีสติ เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะสมและพร้อมรับมือกับผลลัพธ์ทุกรูปแบบ โดยเน้นการวางแผนหลายทางเลือกและสร้างความยืดหยุ่นในการรับมือกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ผู้นำต้องสามารถตัดสินใจได้แม้ในสถานการณ์ที่ข้อมูลไม่สมบูรณ์ ซึ่งรวมถึง:

  • การแยกแยะระหว่างความเสี่ยงและความไม่แน่นอน - ความเสี่ยงสามารถคำนวณได้ แต่ความไม่แน่นอนไม่สามารถกำหนดได้

  • การใช้เครื่องมือช่วยในการตัดสินใจ เช่น decision matrices และ scenario planning

  • การสร้างระบบ feedback loops และจุดตรวจสอบ

 

9. การสร้างแรงบันดาลใจและการจูงใจ (Inspiration and Motivation)

การสร้างแรงบันดาลใจและการจูงใจ คือทักษะผู้นำในการจุดประกายพลังและความมุ่งมั่นให้กับทีมงาน สร้างสภาพแวดล้อมที่สนับสนุนการเติบโต รวมถึงการสื่อสารเป้าหมายอย่างชัดเจนและให้ความสำคัญกับคุณค่าของสมาชิกทุกคน เพื่อให้เกิดความร่วมมือและมุ่งมั่นบรรลุเป้าหมายร่วมกัน ในช่วงเศรษฐกิจชะลอตัว การรักษาขวัญกำลังใจของทีมเป็นสิ่งสำคัญ ผู้นำต้องสามารถ:

  • สร้างความหมายในงาน และแสดงให้พนักงานเห็นถึงความสำคัญของบทบาทของพวกเขา

  • สร้างพื้นที่แห่งการเติบโตและการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาศักยภาพของทีม

  • แสดงความเมตตาและความเข้าใจ ในความท้าทายที่พนักงานเผชิญ

 

10. การทำงานเชิงรุก (Proactive Leadership)

การทำงานเชิงรุก (Proactive Leadership) คือทักษะผู้นำที่เน้นการเตรียมพร้อม ล่วงหน้า คาดการณ์ปัญหาและโอกาสที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต และลงมือดำเนินการก่อนที่จะเกิดเหตุการณ์จริง โดยไม่จำเป็นต้องรอคำสั่งหรือรอให้เกิดปัญหาก่อนจึงค่อยแก้ไข ผู้นำเชิงรุกจะวางแผนกลยุทธ์ มีวิสัยทัศน์ระยะยาว สร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้และปรับตัว พร้อมทั้งเสริมสร้างศักยภาพทีมงานให้พร้อมรับมือกับทุกสถานการณ์ เพื่อป้องกันปัญหาหรือโอกาสที่จะเกิดขึ้น และนำพาองค์กรไปสู่ความสำเร็จอย่างยั่งยืน ผู้นำระดับสูงต้องทำงานเชิงรุกไม่รอให้สถานการณ์บังคับ ซึ่งหมายถึง:

  • การคาดเดาปัญหาล่วงหน้า และเตรียมแผนรับมือ

  • การลงมือก่อนที่สถานการณ์จะสุกงอม แทนที่จะรอให้เกิดปัญหาแล้วค่อยแก้ไข

  • การสร้างระบบเตือนภัยและการติดตาม เพื่อระบุความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น

 

ผู้นำที่ประสบความสำเร็จในยุคเศรษฐกิจชะลอตัวจะต้องผสมผสานทักษะเหล่านี้เข้าด้วยกัน เพื่อสร้างองค์กรที่มีความยืดหยุ่น สามารถปรับตัวได้ และเติบโตอย่างยั่งยืนท่ามกลางความไม่แน่นอน ทักษะเหล่านี้ไม่เพียงช่วยให้องค์กรอยู่รอดจากวิกฤตเท่านั้น แต่ยังช่วยให้พวกเขาเปลี่ยนความท้าทายให้เป็นโอกาสในการเติบโตและสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันในอนาคตด้วย

Sources
[1] ศิลปะการสื่อสารด้วย “EQ” ให้กลายเป็นผู้นำแห่งความศรัทธา - Popticles.com https://www.popticles.com/self-development/communicate-with-eq-to-be-a-great-leaders/
[2] EQ สู่การเป็นผู้นำชั้นยอด - Mind Corner Training https://www.mindcornertraining.com/
[3] 6 ทักษะของผู้นำที่ต้องมีในปี 2025 จาก Harvard Business Review https://creativetalkconference.com/6-essential-leadership-skills-for-2025-from-harvard-business-review/
[4] ผู้นำ 2025 - Slingshot Group https://www.slingshot.co.th/blog/leaders-2025
[5] Why Emotional Intelligence Is Crucial For Effective Leadership https://www.forbes.com/councils/forbesbusinesscouncil/2023/07/25/why-emotional-intelligence-is-crucial-for-effective-leadership/
[6] การสร้างกรอบความคิดการเป็นผู้นำที่มีความยืดหยุ่นสำหรับปี 2025 - LHH https://www.lhh.co.th/creating-a-resilient-leadership-mindset-for-2025/
[7] 10 ทักษะการเป็นผู้นำในองค์กรที่ดี ควรมีอะไรบ้างในปี 2025 - ANGA Mastery https://angamastery.co.th/blog/leadership-skills/
[8] Emotional Intelligence in Leadership: Practical Tips for Growth https://www.park.edu/blog/emotional-intelligence-in-leadership-practical-tips-for-growth/
[9] 10 ทักษะที่ผู้นำยุคใหม่ต้องมีในปี 2025 - Thaiprintshop https://www.thaiprintshop.com/blog/top-leadership-skills-2025/
[10] IQ และ EQ กุญแจสู่ความสำเร็จของผู้นำ - Forbes Thailand https://forbesthailand.com/