ศึกเศรษฐกิจไทย: คำเตือนจากผู้ว่าแบงก์ชาติ เมื่อกระสุนมีจำกัด และภัยคุกคามรออยู่เบื้องหน้า

ในห้วงเวลาที่เศรษฐกิจโลกกำลังสั่นคลอนจากมาตรการภาษีการค้าของสหรัฐฯ ดร.เศรษฐพุฒิ สุทธิวาทนฤพุฒิ ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ส่งสัญญาณชัดเจนถึงความท้าทายที่รออยู่เบื้องหน้า พร้อมเตือนว่าเศรษฐกิจไทยอาจจะซบเซายาวไปถึงต้นปีหน้า

"การบอกแค่ว่าพายุกำลังมาไม่เพียงพอ คนอยากรู้ว่าพายุจะมาเมื่อไหร่ หนักแค่ไหน กระทบใคร และสถานการณ์หลังพายุผ่านไปจะเป็นอย่างไร" ดร.เศรษฐพุฒิกล่าวในงาน Meet the Press ครั้งที่ 1/2568 เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2568 ทีผ่านมา

"พายุกำลังมา": จับตาไตรมาส 4 และต้นปีหน้า

ดร.เศรษฐพุฒิ วาดภาพของเศรษฐกิจไทยที่กำลังเผชิญ "พายุ" ผ่านกราฟ 4 ระยะ ที่จะเกิดขึ้น โดยช่วงแรกเป็นระยะของการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ กับประเทศต่างๆ จากนั้นกราฟจะลงลึกเรื่อยๆ ในช่วงที่สอง ซึ่งคาดว่าจะเป็นจุดต่ำสุดในช่วงไตรมาส 4 ของปีนี้หรือต้นปีหน้า

"ผลกระทบจริงจังน่าจะเริ่มเห็นชัดเจนในช่วงครึ่งหลังของปี โดยเฉพาะในไตรมาส 4 และน่าจะต่อเนื่องไปอีก การเจรจาการค้าและการปรับตัวของห่วงโซ่อุปทานคาดว่าจะใช้เวลานานเป็นปี ทำให้ผลกระทบครั้งนี้จะใช้เวลา ไม่ได้จบเร็ว" ดร.เศรษฐพุฒิกล่าว

หลังจากผ่านพ้นจุดต่ำสุดแล้ว เศรษฐกิจจะก้าวเข้าสู่ระยะที่สาม คือช่วงฟื้นตัวซึ่งจะใช้เวลายาวนาน ก่อนจะไปถึงระยะสุดท้ายที่เศรษฐกิจกลับมาอยู่ในจุดที่มีเสถียรภาพ อย่างไรก็ตาม การเติบโตอาจไม่ได้กลับไปสูงเท่าช่วงก่อนวิกฤต

ผู้ว่าแบงก์ชาติ อธิบายว่า แม้ความไม่แน่นอนจะสูง แต่จากการประเมิน ความลึกของผลกระทบ "ไม่น่าจะหนักเท่าวิกฤตอื่นๆ ที่เคยเจอ" เช่น ช่วงโควิด-19 หรือวิกฤตปี 2540 เพราะมูลค่าเพิ่มจากการส่งออกทั้งหมดไปยังสหรัฐฯ อยู่ที่ประมาณ 2.2% ของ GDP

คณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) ได้ประเมินภาพเศรษฐกิจภายใต้หลายฉากทัศน์ โดยฉากทัศน์ที่การเจรจาทางการค้ามีความยืดเยื้อและภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ ใกล้เคียงกับอัตราปัจจุบัน คาดว่าเศรษฐกิจไทยปี 2568 จะขยายตัวประมาณ 2.0% แต่หากสงครามการค้ารุนแรงมากขึ้น อาจทำให้การเติบโตลดเหลือเพียง 1.3%

ใครจะได้รับผลกระทบหนักที่สุด?

ผู้ว่าการฯ ระบุว่ามี 3 กลุ่มที่จะได้รับผลกระทบหลัก โดยกลุ่มแรกคือ "ผู้ส่งออกไปยังสหรัฐฯ โดยตรง" ซึ่งมี 5 อุตสาหกรรมหลักที่น่าจะได้รับผลกระทบชัดเจน ได้แก่ เครื่องใช้ไฟฟ้า ชิ้นส่วนยานยนต์ ยางล้อ เครื่องจักร และอาหารแปรรูป

กลุ่มที่สองคือ ผู้ที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานที่ส่งออกไปยังประเทศอื่น แล้วประเทศนั้นส่งต่อไปยังสหรัฐฯ

ที่น่าเป็นห่วงเป็นพิเศษคือกลุ่มที่สาม "กลุ่มที่จะได้รับผลกระทบจากสินค้าที่อาจจะทลักเข้ามาในไทย เนื่องจากประเทศอื่นไม่สามารถส่งออกไปยังสหรัฐฯ ได้ สินค้าเหล่านี้มีโอกาสเข้ามาในไทยสูงและจะกระทบหลายธุรกิจ" ดร.เศรษฐพุฒิกล่าว

เขายกตัวอย่างอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มและสิ่งทอ ซึ่งมี SME จำนวนมากและเชื่อมโยงกับการจ้างงานสูง "ปัญหาสินค้าทลักนี้เป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจอย่างมาก เพราะจะกระทบความลึกของผลกระทบในไทย"

เมื่อกระสุนมีจำกัด: ต้องยิงให้ตรงเป้า

ท่ามกลางความท้าทายนี้ ดร.เศรษฐพุฒิย้ำถึงความจำเป็นในการบริหารทรัพยากรอันจำกัดอย่างชาญฉลาด โดยเฉพาะ "กระสุน" ทางการเงินและการคลัง

"ในการออกมาตรการมารองรับผลกระทบ จำเป็นต้องใช้กระสุนทั้งทางการเงินและการคลังที่มีอยู่อย่างจำกัดให้ตรงจุด" ผู้ว่าการฯ กล่าว

ประเด็นสำคัญที่ผู้ว่าการฯ เน้นย้ำคือ การไม่เห็นด้วยกับการออกมาตรการกระตุ้นการบริโภคในช่วงนี้ "ตอนนี้เรากังวลเรื่องสินค้าต่างประเทศทะลักเข้ามาในไทย แทนที่จะกระตุ้นเศรษฐกิจเรา ก็จะเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจประเทศอื่นแทน"

"มาตรการไม่ควรเป็นแบบปูพรม เพราะผลกระทบแตกต่างกันมากในแต่ละภาคส่วน ต้องออกแบบมาตรการให้เหมาะสมกับลักษณะของแต่ละภาคส่วนที่ถูกกระทบ" ดร.เศรษฐพุฒิย้ำ

ดร.เศรษฐพุฒิยังเสนอทางออกที่น่าสนใจและไม่ต้องใช้งบประมาณมาก นั่นคือการปฏิรูปกฎระเบียบต่างๆ (Regulatory Guillotine) เพื่อลดอุปสรรคและต้นทุนการทำธุรกิจ "ซึ่งเป็นสิ่งที่นักลงทุนทั้งในประเทศและต่างประเทศต้องการ"

สำหรับแต่ละภาคส่วน มาตรการก็ต้องแตกต่างกัน เช่น กลุ่มบริษัทข้ามชาติในภาคเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีความเสี่ยงในการย้ายฐาน อาจต้องใช้นโยบายเกี่ยวกับสิทธิประโยชน์จาก BOI ส่วนกลุ่มที่มี SME จำนวนมากและเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจรากหญ้า เช่น อาหารแปรรูป อาจต้องการมาตรการรองรับผลกระทบที่กว้างกว่า และกลุ่มที่ได้รับผลกระทบจากสินค้านำเข้าทลัก เช่น เครื่องนุ่งห่ม อาจต้องการมาตรการเชิงการค้า อย่าง Anti-dumping หรือการบังคับใช้มาตรฐานอย่างเข้มงวด